ЯҢАЛЫКЛАР

9 апрель көнне Балтач Халык театры Наил Гаетбайның "Кызлар килде авылга" спектаклен сәхнәләштереп Әтнә районы мәдният йортында  "Идел йорт" республика күләм бәйгедә катнаштылар.

НОРМА МӘДӘНИЯТ ЙОРТЫ ХЕЗМӘТКӘРЛӘРЕ ЯШЬЛӘР ОНЛАЙН ТӨРКЕМЕ БЕЛӘН БЕРГӘ ОМӘГӘ ЧЫКТЫЛАР

   11 нче апрель көнне Балтач үзәк балалар китапханәсендә районда яшәүче 1-4сыйныфларда укучы китап укучылар арасында барган “Оныкларың, Тукай, бүген сине укый” исемле рәсем бәйгесенә (“Укучының мәдәни көндәлеге” проекты кысаларында) нәтиҗә ясалды. Балалар Г. Тукайның шигырьләрен укып, сүрәтләргә тиеш иделәр.  Китап укучыларыбыз күбрәк шагыйребезнең “Бала белән күбәләк”, “Кызыклы шәкерт”, “Эш беткәч уйнарга ярый”, “Кышкы кич” шигырьләренә  игътибар биргәннәр.Бәйгедә барлыгы 55 бала катнашып, икенче турга 31 иҗади эш килде. Жюри комиссиясе  (Балтач Сәнгать мәктәбенең сынлы сәнгать классы укытучысы Васинкина И.Г., Балтач АҮК директоры Зарипова Р.М., БАҮК методисты Шакирҗанова Л.Г.) бәйгегә килгән иҗади эшләр белән танышканнан соң түбәндәге нәтиҗәгә килде:

1 урынга Балтач үзәк балалар китапханәсе китап укучысы, Балтач гимназиясенең 3А сыйныфында белем алучыЮнусова Камиләнең Г.Тукайның “Ялкау маэмай” шигыре буенча ясалган рәсеменә (җитәкчесе Магъсумова Л.С.)тәкъдим ителде..

2 урынны  Карадуган авыл китапханәсе китап укучысы, Карадуган гимназиясенең 3сыйныф укучысы Хөсәенова Айзилә (Г. Тукайның “Сөткә төшкән тычкан” шигыре) (җитәкчесе Мубаракшина Ф.Г.) белән Ярак-Чурма авыл китапханәсеннән Ярак-Чурма башлангыч мәктәбенең 2сыйныф укучысы Емельянова Аня (Г. Тукайның “Кышкы кич” шигыре) (җитәкчесе Матвеева М.П.) бүлештеләр.

3 урынга Сәрдек авыл китапханәсе китап укучысы, Сәрдек башлангыч мәктәбе-балалар бакчасының 2 сыйныф укучысыХакимов Илсаф(Тукай шигырьләренә композиция) (җитәкчесе Сираҗиева Н.Р.) һәм Урта Көшкәт авыл китапханәсе китап укучысы, Урта Көшкәт урта мәктәбенең 1сыйныф укучысы Евдокимов Филипп (Г. Тукайның “Бала белән Күбәләк) (җитәкчесе Евдокимова Г.Б.) иҗади эшләре лаек дип табылды.

   Ә кызыксындыру призына Карек-Серма авыл китапханәсе китап укучысы, Урта Көшкәт урта мәктәбенең2 сыйныф укучысы Иванова Аринаның “Кечкенә музыкант” шигыренә (җитәкчесе Асакова Л.А.), Борнак авыл китапханәсеннән, Борнак башлангыч мәктәбенең 2 сыйныф укучысы Вилисова Александраның “Туган авыл” шигыренә (җитәкчесе Муллагалиева Г.Л.) һәм Көек авыл китапханәсеннән, Норма урта мәктәбенең 1Б сыйныф укучысы Галиев Фәннүрнең “Гали белән Кәҗә” шигыренә ясалган эшләре (җитәкчесе Ильязова З.Р.) тәкъдим ителде.

  Китап укучыларыбызны җиңүләре белән котлыйбыз һәм алдагы бәйгеләрдә катнашырга да чакырып калабыз.

“Сәламәт тәндә-сәламәт акыл!” дигән девиз безнең күңелләрдә һәрвакыт яңгырый. Аеруча да яз җитү белән күбебез кыштан җыелып килгән “Тун”нарын салырга тырыша. “Тышкы яктан матур булыйм дисәң-сау-сәламәт бул!” да диләр бит. Сәламәтлекнең төп нигезе дә-дөрес туклану, режимлы туклану миңа калса. Боларның барысын да истә тотып “7 нче апрель-Бөтендөнья сәламәтлек” көнен билгеләп үтү уңаеннан Көек китапханәсендә 9 нчы апрель көнне“Без сәламәтлек өчен!" дип исемләнгән  авылыбыз яшьләре белән уен- чара үткәрдек.

   “Яхшы зиһен һәм спорт-менә дигән сәламәтлек билгесе!”дигән сүзләр дә әлеге чарада бик урынлы булды! Чөнки биредә без әңгәмә үткәреп кенә калмадык, сәламәтлекккә кагылышлы кызыклы табышмаклар чиштек, фикер йөртергә этәрә торган сорауларга җаваплар таптык! Хәрәкәтле уеннар аша тәнне дә зиһенне дә ныгыттык! Рәхәтләнеп күңел ачтык! Ә “иң актив”, “иң җитез” һәм “иң тапкыр”ларга махсус медальләр биреп бүләкләдек тә. Соңыннан флешмоб формасында үткән җыен белән күңелле, сау-сәламәт, шат көлешүләр белән таралыштык. Яшьләр-безнең киләчәк! Киапханәдә алар минем иң актив укучылар һәм катнашучыларым! Мин гомумән, Көек авылы яшьләренең сәламәт тормыш алып баруларын бик уңай күренеш дип уйлыйм!

   “Китап укып елый алганның күңелле чиста була!”,дигән борынгы акыл ияләре. Чыннан да, китап, басма мәгълүмат ала алу үзе олы бәхет бит ул! Аның үзенең уңай яклары да бик күп, син чын кәгазь исен тоясың, күз күремең яхшыра, киресенчә начарлана диючеләр белән һич кенә дә килешми. Үзем югары уку йортын тәммамлап чыкканчы бөтенләй дә күзлек киюдән котылдым!!! Һәм монда күп-күп итеп китап укуның файдасын күрдем! Ярар, китап уку турында күп бик күп язып була, ләкин бүгенге язмам нәни дусларым белән үткәргән чара турында! Көек китапханәсендә 2 нче апрель көнне “Бөтендөнья китап көне” уңаеннан . “Бала күңеле аша китапка!” дип исемләнгән чара үтте. Биредә 1 сыйныфтан алып 7 сыйныфка хәтле укчыларым катнашты.

     Балада кечкенәдән китапка карата олы хисләр тәрбияләргә кирәк! Моның белән күпләр килешәдер, зур-зур рәсемнәргә мавыгып карап утырган сабыйй бала, тора-бара аны үз күзе белән кәгазь битенә төртә-төртә нәрсә язылганын үзе дә укып карыйсы килә башлый. Менә шулай күркәм хисләр башлана да китапханәдә.  Һәм әйтергә кирәк, кечкенә авыл өчен балалар әдәбияты фонды да әз дип уйламыйм. Бу көнне без укучыларым белән үзләренең күңелләренә хуш булган китапларны кулга алып фикер йөрттек, төрле викторина сорауларына җавап таптык, презентация карадык һәм һәр коллективта бик яратып уйнала торган “исемен әйт!” уенын уйнадык. Балалар китабыннан алынган әкиятнең исемен кәгазьгә язып маңгайга ябыштырабыз, башкалар төрлечә әйтеп аңа җавапны табарга булышалар. Фикер йөртергә, кызыксыну уятырга бу менә дигән мөмкинлек, чара азагында төрле әкиятләрне үз стилебезгә күчереп уйнап карадык! Шулай ук биредә канатлы  дусларыбыз-кошлар турында да фикер алыштык, бик теләп китапханәбез янында гына үз булырга өлгергән кошчыкларыбызны күзәттек.

Кош-корт асраучылар өчен дәүләт субсидия бирә дигән сүз  чыккач, райондашларыбыз  бер мәлгә аптырап калды. Өйдән-өйгә килеп тавык саный башларлармы, диючеләр дә табылды. Мәсьәләгә ачыклык кертү өчен район башкарма комитеты җитәкчесенең икътисадый мәсьәләләр буенча урынбасары Илшат Галимуллин белән сөйләшеп алырга булдык.

Ул исә башка субсидияләр турында да таныштырды.

– Илшат Солтанович, йорт кошлары өчен дәүләт субсидия бирәчәк дигән яңалык районыбыз халкында кызыксыну уятты, ул хакта тулырак сөйләп үтсәгезче...
– ТР Министрлар Кабинеты кабул иткән карар нигезендә шәхси хуҗалыкларда үстерелгән кош-кортлар өчен быел беренче тапкыр субсидия барлыкка килде. Шушы карарны үтәү нигезендә без үзебездә киңәшмә үткәреп, әлеге субсидияне алу тәртипләре һәм шартлары турында бөтен җирлек башлыкларына аңлаттык, чөнки төп документлар белән эшләү аларга йөкләнелде. Алар кешеләрдән бөтен кирәкле документларны туплап, районыбызның авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек идарәсенә тапшырачак, ә идарә документларның дөреслеген карап чыкканнан соң аларны министрлыкка юллаячак һәм шуннан соң гына районыбызга акча күчәчәк. Районга шушы максатларга барлыгы 696 мең сум акча каралды, шуны да искәртеп узарга кирәк, әлеге акча барлык райондашларыбызга да җитмәскә мөмкин.

– Әлеге субсидия нинди кош-кортларга бирелә һәм аның күләме күпме каралган?
– Субсидия бройлер чебие, үрдәк, каз, күркәгә биреләчәк.  Күләменә килгәндә, бер бройлер чебигә – 30, үрдәккә – 80, каз һәм күркәгә 100 сум субсидия каралган. Ә шартлары түбәндәгечә: кош-кортларны бары тик 1 июньгә кадәр республикабызда урнашкан инкубаторлардан гына алу зарур һәм аларның яше 1 айдан югары булырга тиеш түгел. Райондашларыбыз субсидияне алу өчен җирлеккә мөрәҗәгать иткәндә шушы алынган чебиләрне һәм үрдәкләрне – 2 ай, каз һәм күркәләрне кимендә 4 ай сакланышын тәэмин итәргә бурычлы. Алынган кош-кортларның саны 50дән ким булмавы да төп шарт булып тора.

– Шәхси хуҗалыкларга тагын  нинди мөмкинлекләр тәкъдим ителә?
– Хуҗалыгында ел башына 3 сыеры булып һәм сыер санын 8 башка җиткерү өчен миниферма төзегән очракта 200 мең сум субсидия бирелә торган программа икенче елын эшләп килә. Узган ел аны 9 райондашыбыз алган иде.   Быел аңа өстәмә рәвешетә бераз үзгәреш керде. Ел башына 2 сыеры булса, ел дәвамында сыер санын 5кә җиткерү өчен яңа миниферма төзесә, бу кешегә дәүләттән 100 мең сум субсидия биреләчәк. Мөгезле эре терлекләргә бирелә торган субсидияләрнең тагын берсе – юридик зат статусы булган хуҗалыклардан тана яки бер бозаулаган сыер алган очракта 15 мең сум күләмендә, ә нәселле хуҗалык лицензиясе булган фермалардан нәселле тана яки бер бозаулаган нәселле сыер алган очракта 20 мең сум күләмендә субсидия бирелә. Шуны да әйтеп узу зарур, малларны ничә баш алсаң да, аның бишесенә генә субсидия алып булачак. Ягъни, кеше 7 яки 10 баш тана яки сыер алды ди, бу очракта аның 5сенә генә дәүләт ярдәме каралган.

– Илшат Солтанович, соңгы елларда кәҗә үрчетүче райондашларыбыз да күбәеп китте, аларга да ярдәм каралганмы?
– Быел тәүге тапкыр кәҗәләргә субсидия бирелә башлады. Лицензиясе булган хуҗалыктан нәселле кәҗә алган очракта, бер кәҗә башына 8 мең сум субсидия бирелә. Кәҗәдән тыш, районыбызда ат асраучылар да күп, аларга да кызыклы мәгълүмат җиткерәсем килә, 3 яшьтән югары булган бияләргә 1 башка 3 мең сум күләмендә субсидия каралган. Ләкин шундый таләбе бар – әлеге атның ел башында авыл җирлегендәге хуҗалык кенәгәсендә теркәлгән булуы шарт.

– Әлеге яңалык бистә халкына кагыламы һәм бу субсидияләр буенча кемгә мөрәҗәгать итәргә?
– Әйе, әлбәттә, бистәбез халкы да бу мөмкинлектән файдалана ала. Барлык сораулар буенча Балтач шәһәр җирлегенә мөрәҗәгать итәргә мөмкин.

2 апрель көнне яшьләр белән Борнак авыл китапханәсендә “Омтылсаң яңалыкка, рәхим ит, матбугатка” исемле әңгәмә үткәрелде.

Борнак авыл китапханәсендә 1 апрель көнне «Язны сәламли кошлар” исемле кичә булып узды. Кичә кошларга багышланган күргәзмә белән таныштырудан башланып китте. Кошларга багышланган шигырьләр , викториналар кичәне тагында баетып җибәрде.

4  апрель  көнне  Таузар  балалар  бакчасында   “Әкият  ялган ,  тик  шул

хак...”   исеме астында  рус  халык  әкиятләре  буенча викторина үткәрелде.

Викторинаның беренче туры  “Кайсы әкияттән?” дип аталды. Укылган өзек

буенча әкиятне белергә кирәк иде.  Икенче  тур- “ Әкият  геройларының

исемнәрен беләсеңме?” дип аталды.   Викторина ахырында   “Мырау  батыр”

дигән  исемдәге  китаптан  “Әтәчкәй -алтын  кикриккәй ” әкиятен  укып,

“Шалкан”,   “Йомры икмәк”  китапларына  обзорлар  ясалды.