Автотранспорт чараларын сату, сатып алу һәм кире кайтару үзенчәлекләре

Машина алу-җитди һәм җаваплы карар.  Шуңа күрә төрле проблемаларны булдырмас өчен килешүне рәсмиләштерү алдыннан барлык кирәкле мәгълүматка ия булырга кирәк. Автотранспорт чараларын сату, сатып алу һәм кире кайтару үзенчәлекләре «кулланучылар хокукларын яклау турында» гы Закон һәм товарларны ваклап сату-алу шартнамәсе буенча сату кагыйдәләре (утв. РФ Хөкүмәтенең 31.12.2020 № 2463 карары белән). Әмма автомобиль техник яктан катлаулы товарлар рәтенә керә, алар өчен «кулланучылар хокукларын яклау турында»гы Законның 18 маддәсе нигезендә махсус кайтару тәртибе билгеләнгән.
          Товарны сату алдыннан әзерләү һәм тапшыру
Сату алдыннан автомобильләр, прицеплар һәм номерлы агрегатлар сату алды әзерлеген узарга тиеш, аның төрләрен һәм күләмнәрен җитештерүче билгели. Товарны тапшырганда сатучы кулланучы барында товарның сату алды әзерлеге буенча башкарылган эшләрнең сыйфатын һәм комплектлылыгын тикшерергә тиеш. 
Автомобиль белән бергә тапшырыла:
• сервис кенәгәсе яисә аны алыштыра торган башка документ;
• товардан файдалану кагыйдәләре һәм шартлары турында мәгълүматлы Документлар;
• сату-алу шартнамәсе нөсхәсе;
• ПТС (әгәр ул электрон булмаса);
• гарантия талоны;
• өстәмә җиһазларга инструкцияләр.
 Кимчелекләр ачыкланганда кулланучы хокуклары
   «Кулланучылар хокукларын яклау турында» гы Законның 18 маддәсенең 1 пункты нигезендә, автомобильдә кимчелекләр ачыкланганда, аны тапшырганнан соң 15 көн узгач, кулланучы сату-алу шартнамәсен үтәүдән баш тартырга һәм түләнгән сумманы кире кайтаруны яисә шул ук маркалы (модельле, комплектацияле) яки башка маркалы автомобильгә бәяне яңадан исәпләп алыштыруны таләп итәргә хокуклы. 
   15 көн узгач, автомобильне кире кайтару яисә алмаштыру турындагы таләпләр түбәндәге очракларда гына канәгатьләндерелергә тиеш::
• Җитди кимчелекне ачыклау (бетереп булмый торган, күп тапкырлар яисә бетергәннән соң кабат күренеп торган, чамадан тыш чыгымнар яки бетерү вакытын таләп итә торган). 
• Җитешсезлекләрне бетерү срокларын бозу («кулланучылар хокукларын яклау турында» гы законның 20 маддәсенең 1 пункты нигезендә җитештерүче тарафыннан товар җитешсезлекләрен бетерүнең максималь вакыты - 45 көн). 
• Автомобильне гарантия срогының һәр елы дәвамында, төрле кимчелекләрне берничә тапкыр бетерү аркасында, 30 көннән артык файдаланып булмау. 
Тотылган автомобильләрне һәм кредитка сатып алынган автомобильләрне кире кайтару үзенчәлекләре
   Тотылган автомобильләрне сатучы сатып алганда белмәгән җитди җитешсезлекләрне яки чикләүләрне яшергән очракта кире кайтарырга мөмкин. Моның өчен автоны тапшырганчы дефектлар булуын раслый торган экспертиза үткәрергә һәм сатучыга дәгъва белдерергә кирәк. Баш тарткан очракта-судка мөрәҗәгать итәргә. 
   Кредитка сатып алынган автомобильләрне «кулланучылар хокукларын яклау турында» гы законда каралган нигезләр булганда (мәсәлән, җитди җитешсезлек ачыкланганда) кире кайтарырга мөмкин. Кредит булу кире кайтару хокукына йогынты ясамый, әмма процесс кредитны каплау белән бәйле өстәмә адымнарны үз эченә алырга мөмкин. 
                      Кире кайтарганда эш итү тәртибе
Дефектны теркәү: ватылуны фотога төшерегез яки видеога язып куегыз, диагностика өчен авторизацияләнгән сервиска мөрәҗәгать итегез һәм язма бәяләмә алырсыз. 
Гарантия шартларын тикшерү: сату-алу килешүен һәм гарантия йөкләмәләрен өйрәнегез, гарантия шартларын үтәгәнегезгә инаныгыз. 
 Дәгъва бирү: дефектны тасвирлап, таләп итеп (акчаны кире кайтару, алмаштыру, ремонтлау) һәм үтәү срогы белән (гадәттә кире кайтару өчен 10 көн яки ремонт өчен 20 көн) сатучыга язма дәгъва җибәрегез. Дәгъваны хәбәр белән заказлы хат белән җибәрегез яки имза белән шәхсән тапшырыгыз. 
   Документлар җыю: сату-алу шартнамәсе, сервис кенәгәсе, сервис бәяләмәсе, чеклар һәм заказ-нарядлар, бәйсез экспертиза нәтиҗәләре (үткәрелгән булса) әзерләгез. 
                                 Шикаять белән кая мөрәҗәгать итәргә
        Автосалонга шикаять язу сәбәбе булырга мөмкин:
• - килешүдә факттагы бәянең рекламада яки сайтта белдерелгән бәягә туры килмәве;
• - автомобиль комплектациясенең туры килмәве;
• - сатып алучыга кертелгән авансны кире кайтарудан баш тарту;
• - өстәмә товарлар, эшләр, хезмәтләр тагу;
• - яңа булып "сату алды әзерлеге" үткән тотылган автоны сату һ. б.
     Автосалонның законга каршы гамәлләренә зарланырга мөмкин:
• җитештерүчегә яисә ул вәкаләт биргән оешмага: барыннан да элек, кулланучылар үз хокукларын, шул исәптән мөлкәти хокукларын кысу ситуациясенә юлыккан, ягъни планлаштырылмаган чыгымнар тоткан, кирәкмәгән опцияләр (шул исәптән өстәмә товарлар, эшләр, хезмәт күрсәтүләр) өчен түләүдән баш тарту мөмкинлегеннән мәхрүм ителгән очракта, гаепле затка (бу очракта - товар сатучыга) мөрәҗәгать итәргә киңәш итәбез.) тиешле дәгъва белән;
• кулланучылар хокукларын яклау һәм кеше иминлеге өлкәсендә күзәтчелек буенча Федераль хезмәткә (Роспотребнадзор): Кулланучылар хокукларын яклау һәм сәүдә өлкәсендәге законнарның үтәлешен контрольдә тоту Роспотребнадзорның функцияләренең берсе булып тора. Мөрәҗәгатькә документлаштырылган дәлилләрне, шулай ук сатучы белән дәгъва язышуын теркәргә кирәк;
• судка: сатучыдан мораль зыян компенсациясен түләтү һәм (яисә) зыянны каплау өчен;
• Эчке эшләр органнарына.
    Әгәр дә сез мошенниклык корбаны булсагыз, кичекмәстән полициягә тиешле гаризалар белән мөрәҗәгать итәргә кирәк. Роспотребнадзор «кулланучылар хокукларын яклау турында» гы Законның 16 маддәсе буенча өстәмә товарлар һәм хезмәтләр тагу тыелган фактка аерым игътибар бирә. Кулланучыларның төп хокукларының берсен ирекле сайлау хокукын бозуда гаепле Компания кулланучыга барлык зыянны капларга тиеш, шул исәптән товарлар яки хезмәтләр бәясен дә. Күрсәтелгән намуссыз гамәлләр, массакүләм шикаятьләр алынган очракта, Роспотребнадзор тарафыннан зыян күргән кулланучыларны яклау буенча төркем дәгъвасы предметы булачак.
                              Мөһим нечкәлекләр
• Тиешле сыйфатлы (кимчелекләрсез) автомобильләр алмашынырга тиеш түгел.
• Сатуның дистанцион ысулы булганда, автомобильнең куллану үзлекләре һәм товар күренеше сакланып калган очракта, кире кайтару мөмкин. 
• Әгәр гарантия срогы беткән булса, әмма хезмәт итү срогы гамәлдә булса, җитешсезлекнең производство характерын исбатлап, җитештерүчегә дәгъва белдерергә мөмкин. 
Автомобиль сатып алганда куркынычларны киметү өчен тәкъдим ителә:
• машинаны игътибар белән карарга һәм документларны өйрәнергә;
• автомобиль тарихын тикшерергә (бигрәк тә йөреп сатып алганда);
• барлык документларны һәм чекларны бәйсез экспертларга мөрәҗәгать итәргә кирәк булганда сакларга.                                    
Белешмә өчен, кулланучылар хокукларын яклау өлкәсендә дәүләт мәгълүмат ресурсы сайтында кулланучыларга мәгълүмат бирү һәм агарту максатларында http://zpp.rospotrebnadzor.ru/ сез актуаль сорауларга җаваплар ала аласыз, типовой дәгъвалар үрнәкләреннән, дәгъва гаризаларыннан һәм белешмәлекләрдән файдалана аласыз һ. б.