МАССАКҮЛӘМ ҮТЕРҮЛӘР ИДЕОЛОГИЯСЕНӘ ДУЧАР БУЛГАН ЗАТЛАРНЫҢ БИЛГЕЛӘРЕ ("КОЛУМБАЙН", "СКУЛШУТИНГ")

2026 елның 29 гыйнвары, пәнҗешәмбе

МАССАКҮЛӘМ ҮТЕРҮЛӘР ИДЕОЛОГИЯСЕНӘ ДУЧАР БУЛГАН ЗАТЛАРНЫҢ БИЛГЕЛӘРЕ ("КОЛУМБАЙН", "СКУЛШУТИНГ")

» Колумбайн " хәрәкәте идеологиясе уку йортларында массакүләм үтерүләр кылуны аклый яки шелтәли. 2022 елның 2 февралендә Россия Федерациясе Югары суды бу хәрәкәтне террористик дип таныды, аның эшчәнлеген ил территориясендә тыйды.

«СКУЛШУТИНГ»НЫҢ СӘБӘПЛӘРЕ ҺӘМ ЧАГЫЛЫШЛАРЫ

Яшүсмернең «скулшутинг» ясавы яки әзерләве еш кына «буллинг» нәтиҗәсе булып тора – укыту коллективында психологик яки физик көчләү булып торган эзәрлекләүләр һәм мыскыллаулар.

»БУЛЛИНГ"НЫҢ ТҮБӘНДӘГЕ ТӨРЛӘРЕН АЕРЫП КҮРСӘТӘЛӘР:

Вербальный: мыскыллау, мыскыллау, ишетү таралу.

Физик: кыйнаулар, этүләр, милекне бозу.

Социаль: белә торып төркемнән чыгару, сөрген хисе формалаштыру.

Кибербуллинг: социаль челтәрләрдә эзәрлекләү

» БУЛЛИНГ " БЕР КЕШЕ ТАРАФЫННАН ДА, ЯШЬТӘШЛӘР ТӨРКЕМЕ ТАРАФЫННАН ДА ТОРМЫШКА АШЫРЫЛА АЛА. СӘБӘП:

Яшүсмернең тышкы физик үзенчәлекләре

Гаиләнең аз керемле булуы.

Начар өлгерештә һәм элемтәләр урнаштыруда кыенлыкларда чагыла торган аралашудагы кыенлыклар.

Гаилә эчендәге низаглар

»КОЛУМБАЙН"ИДЕОЛОГИЯСЕ ТАРАФДАРЫ БИЛГЕЛӘРЕ:

Җенес: ир-атныкы да, хатын-кызныкы да булырга мөмкин.

Яше: 12 дән 22 яшькә кадәр.

Психологик халәте: суицидаль яки депрессив кәефләр. Үз-үзенә зыян китерү очраклары (мәсәлән, кисүләр) күзәтелергә мөмкин, алар көнкүреш ситуацияләре, спорт белән шөгыльләнү яки хайваннар белән уеннар кебек маскировкаланырга мөмкин.

Эмоциональ читләшү: әйләнә-тирә дөньяга сизелерлек апатия, эмоциональ реакцияләр булмау.

Язмалар алып бару: дәфтәрләр, куен дәфтәрләре яки көндәлекләр булу.

Көчләү һәм корал белән кызыксыну: корал белән мавыгу, кулдан ясалган шартлаткыч җайланмалар яки пиротехник әйберләр ясау.

Язмаларның эчтәлеге: дәфтәрләр, дәреслекләр кырыйларында яки куен дәфтәрләрендә көчләү, үтерү күренешләре, корал тематикасы, нацист символикасы, шулай ук Яшүсмер агрессия кичергән кешеләрнең исемнәре очрарга мөмкин.

Сөйләмдә "маркер-сүзләр«:» биомусор«,» нәфрәт«,» табигый сайлап алу" кебек үзенчәлекле әйтелмәләрне куллану (хәтта аерым очраклар да).

Уку эшчәнлеге: белем бирүдә кыенлыклар, уртача яки уртача өлгерештән Түбән.

Телефондагы Контент: «трэш-контент» ка язылу (п.нигезендә кешеләр һәм хайваннарга карата көч куллануны, кисәкләргә бүлгәләнгән гәүдәләрне күрсәтү).

Массакүләм үтерүләр белән бәйле темалар турында фикер алышу: мондый җинаятьләр кылган затларны героизацияләү.

Һөҗүмне планлаштыру: мәктәпне планлаштыру, бинага керү мөмкинлекләре, запас чыгу урыннары белән кызыксыну.

Гавами фикерләр: кораллы һөҗүм ясарга ниятләү турында ачык белдерүләр, шулай ук социаль челтәрләрдә «колумбайн»тарафдарларын героизацияләүче материаллар бастыру.

ӘГӘР СЕЗ ШАҺИТ ЯКИ ҖӘРӘХӘТ КОРБАНЫ БУЛСАГЫЗ, НИШЛӘРГӘ?:

Әгәр дә сез «буллинг» ның (эзәрлекләүнең) шаһиты яки объекты булсагыз, шул исәптән Интернетта, бу хакта кичекмәстән якыныңа, сыйныф җитәкчесенә хәбәр итегез яки ышаныч телефонына мөрәҗәгать итегез. Битараф калмагыз – бу фаҗигане булдырмый калырга мөмкин.

«Колумбайн " идеологиясе йогынтысы билгеләрен ачыклаганда нәрсә эшләргә:

Сезнең чолганышта берәрсендә «колумбайн» террорчылык идеологиясенә бирелү билгеләре табылса, кичекмәстән мәгариф оешмасы администрациясенә һәм хокук саклау органнарына хәбәр итегез. Сезнең гамәлләрегез гомерне саклап калырга мөмкин!

ИСЕГЕЗДӘМЕ: ФАҖИГА БУЛМАГАНЧЫ, ҺАМАН ТӨЗӘТЕП, ЯРДӘМ ИТЕП БУЛА ӘЛЕ!

КУРКЫНЫЧСЫЗЛЫК ҺӘРКЕМНӘН БАШЛАНА!

Ашыгыч хезмәтләр телефоннары:

Россия Федераль куркынычсызлык хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча идарәсе: 8 (843) 231-45-55
Татарстан Республикасы буенча Эчке эшләр министрлыгы: 8 (843) 291-20-02
Бердәм коткару телефоны: 112

ЯҢАЛЫКЛАРГА ЯЗЫЛУ
Сайттагы барлык материаллар лицензия буенча тәкъдим ителә:
Creative Commons Attribution 4.0 International